خيلى گرم و خشك و چول بود . آب اينجا نيز ، شور است از چاه و قريه‌ايست كه با سنگ و گل ساخته‌اند متفرّق و منفصل . در امامزاده منزل نموديم ( چادرها همراه داشتيم ، ولى از شدّت گرما چادر فايده‌اى ندارد و پوشى هم كه داشتيم در عربستان گذاشتيم ) . حمامى دارد و بالاخانهء برجى براى ورود تلگرافچىهاى انگليس . مأكولات : نان ساج ، خرما و دوغ و مرغانه . طرف عصر ميرزا محمّد خان ، جوان سى سالهء زاغ چشم زرد موى ، پسر ميرزا محمود خان منشى روزنامهء فرهنگ ، داراى زبان تركى عثمانى و ارمنى و انگليسى به ديدن آمد . حالا نوكر « 1 » بانك جديد شرقى است و مأمور بوشهر و محمّره و اهواز . قدرى صحبت داشت در تعريف و صفات و هنرهاى خود . [ كازرون ] شب سه‌شنبه 22 [ شعبان ] حركت نموديم به سمت كازرون . مدّت 9 ساعت و نيم راه بود . قريب هفت فرسخ هموار بود ، بعد گردنه و سنگلاخ سخت سربالا تا يك فرسخ . بعد نيم فرسخ هموار و بعد سرازير ، تا يك فرسخ گردنهء سخت بود و بعد هموار تا كازرون . در عرض راه جنگل كنار 71 و بن 72 فراوان . در خارج بلدهء كازرون چند باغچهء معروف از مركّبات هست و انگور . معروف‌تر ، باغ نظر است ، خالصهء خيلى بزرگ و منظم . دو دستگاه عمارت سردرب « 2 » دارد . آب جارى دائمى ندارد . ديوارهايش تمام خراب است . نوّاب معتمد الدّوله مبلغى از خود داده است براى تعمير . عمارات و باغ « 3 » خوب مرمّت شده . حاجى عباسعلى فرّاش‌باشى حاكم حاليه است از جانب نصير الملك . [ كازرون ] قصبچهء بزرگى است [ كه ] از سنگ ناهموار طبيعى و گچ و خاك ساخته‌اند . وضع شهرى ندارد . خيلى بدمنظر است . بازار پوشيده و كاروانسرا و « 4 » مسجد و مدرسه ندارد و ميدانى دارد اطراف دكاكين و چهارشنبه بازارى و دكاكين . شانزده باب حمّام دارد ، تماما روزها زنانه است جز يك باب . دو سه قنات جارى دارد و باغ‌ها در جزو خانه‌ها و اشجارش : مركبات و نخيل و كنار . و كازرون آخر نخيلات است . من‌بعد يافت نمىشود و خانه‌ها اغلب از همديگر جدا و پراكنده است و زمينش پست و بلند است . دكاكين متفرّق دارد . حكومت « 5 » پذيرايى نمود و

--> ( 1 ) . كارمند ، مستخدم ( 2 ) . داراى سردرب ( 3 ) . در نسخهء خطّى : و باغ و . ( 4 ) . در نسخهء خطّى : كاروانسراو و . ( 5 ) . حاكم ، والى